• hartkracht 2016 003
  • rennen
  • hartkracht 2016 005
  • hartkracht 2016 004
  • hartkracht 2016 002

Werken met aandacht en concentratie

Wat iis aandacht en concentratie?

Aandacht is gebruik maken van al je zintuigen om te horen, voelen, zien, ruiken en proeven. Bewust, zonder je te laten afleiden door andere prikkels om je heen.

Concentreren is met aandacht ergens aan kunnen werken. Op het moment dat je rustig en in balans bent, ben je beter in staat om je te concentreren.

Een mooie verdeling voor het begrip aandacht is van Josephine Moore:

  • Asleep: Als je je slaapt is je lichaam nog niet in staat om informatie op te nemen

  • Awake: Als je net wakker bent, kun je nog niet goed informatie opnemen

  • Alert: In deze toestand is er interactie tussen ons en de prikkels die we krijgen.

  • Attend: Dit is de aandacht in de brede zin van het woord.  

Wat heb je nodig om kinderen te leren concentreren!

Balans in je lichaam

Als mens ben je opgebouwd uit verschillende delen die samen een geheel vormen. 

  • Je spirituele deel

  • Je emotionele deel

  • Je mentale deel

  • Je fysieke deel 

Als er balans is tussen deze delen, dan is het mogelijk om te presteren naar de capaciteiten die je hebt. Je voelt je prettig en veilig en je kunt je beter concentreren. Door stress raakt deze balans verstoort.

Leer omgaan met Stress 

Stress is één van de oorzaken waardoor jouw lichaam niet kan presteren naar de mogelijkheden die het in zich heeft. Het deel van je hersenen die verantwoordelijk zijn om te helpen bij nadenken, kunnen niet meer goed meedoen. 

(teveel) Stress heeft een verlammende werking op processen in je lichaam.

Leren omgaan met stress en de daarbij behorende emoties is een voorwaarde om goed te kunnen concentreren en presteren. 

De balans tussen inspanning en rust

Het gedrag van dieren laat duidelijk zien hoe activatie en rust elkaar afwisselen.

Als een roofdier honger heeft en op jacht gaat, is hij gespannen, alert, actief, wakker en zijn lichaam ook: goed doorbloede spieren om snel te kunnen rennen, wijd open ogen om goed te kunnen zien, transpiratie om de huid en spieren alvast te koelen. Na het jagen en eten is het tegenovergestelde te zien; languit liggen, geheel onspannen. De nadruk ligt dan op verteren en verweken, de focus is naar binnen gerichtt.

Kinderen en volwassen staan ook voortdurend bloot aan prikkels waardoor ons lichaam paraat moet zijn. Daarnaast is er echter te weinig ruimte voor rust en ontspanning. Hierdoor raakt het lichaam gemakkelijk uit balans.

Om goed te kunnen concentreren zijn een aantal zaken van belang:

  • Lichaam:  Is het lichaam geactiveerd?

  • Alertheid: Kan het lichaam prikkels verwerken? Is het niet moe, ziek of gestrest?

  • Motivatie: Krijgt een kind leerstof aangeboden dat op zijn niveau zit? Niet te laag en niet te hoog.

  • Aandacht: Als er is voldaan aan de eerste zaken, dan is het kind in staat om zijn aandacht ergens bijhouden.

Belangrijk is dus dat kinderen een wakker lijf hebben, lekker in hun vel zitten, zin hebben om iets te presteren, om kunnen gaan met frustraties, doorzettingsvermogen  en competentiegevoel hebben. 

  • Door te leren omgaan met stress en emoties, krijgen kinderen meer balans in hun lichaam.

  • Door regelmatig beweging raak je teveel energie kwijt en krijg je een wakker lijf

  • Rust en ontspanning geeft je lichaam de tijd om zich weer op te kunnen laden

Oefeningen voor meer concentratie in de klas

Ademhalingsoefening

Laat de kinderen eerst tot rust komen door een ademhalingsoefening. De kinderen zitten rechtop hun stoel. De voeten komen op de grond. De handen liggen in je schoot. De ogen mogen gesloten, maar dit zal in het begin nog wel gek zijn. De aandacht gaat naar je lichaam. Eerst naar je voeten, je benen, je billen op de stoel. Dan je rug tegen de leuning en je armen. Als laatste gaat de aandacht naar je gezicht. Begin nu met aandacht te geven aan de ademhaling. Rustig door je neus in en uit. Alleen maar dit en verder niks. Hou dit ongeveer 3 minuten vol. Als dit heel moeilijk is, kan je een mooi verhaal vertellen.

Zintuigoefening

Als je heel rustig zit en aandacht hebt voor je lichaam, benoem je eerst al je zintuigen. Je ogen, oren, mond, neus en huid. Je gaat aandacht geven aan deze zintuigen. Als eerste je oren. Noem in gedachten drie dingen die je hoort. Dan je neus, wat ruik je allemaal? Noem drie dingen in gedachten die je ruikt. Als laatste je ogen. Wat zie je allemaal? Noem drie dingen die je ziet. De aandacht is na deze oefeningen helemaal in het NU.

Je kunt erbij vertellen dat als je ergens zenuwachtig voor bent, je gebruik kunt maken van de ademhalingsoefening. Als je je op je taak wilt concentreren, kun je gebruik maken van de oefening met je zintuigen.

Tips voor leerkrachten

  • Zorg goed voor je eigen balans

  • Begin de dag met bewegen

  • Maak gebruik van bewegingsoefeningen tussendoor

  • Leer kinderen hoe ze zich moeten concentreren en afsluiten van prikkels

  • Leer kinderen hoe ze door middel van ademhaling rustig kunnen worden

  • Leer kinderen omgaan met emoties en stress  

Wijsheid

Als ik het te druk heb, betekent dit dat ik meer moet mediteren

Mahatma Gandhi